Historia Parady

Parada Równości maszeruje ulicami Warszawy od 2001 roku. Początkowo niewielka manifestacja stała się z czasem najważniejszym świętem wszystkich osób, dla których wolność, równość i wzajemna tolerancja stanowią wartości nadrzędne. Współczesna Parada Równości to już ponad dwudziestoletnia historia, która składa się na jej niepowtarzalny kształt i charakter.

Pomysłodawcą Parady Równości był Szymon Niemiec, były prezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Gejów i Lesbijek na Rzecz Kultury w Polsce (ILGCN-Polska). W gronie współzałożycieli Parady znaleźli się również m.in.: artysta Robert Ciepiela, fotografka Agata Gorządek, aktor-parodysta Miłosz Rodziewicz, działacz społeczny Krzysztof Szymborski. Pomysł na Paradę Równości i jej nazwę zrodził się podczas wspólnego oglądania reportażu z Gay Pride w Sydney. Po pokazie zorganizowanym w jednym z nieistniejących już warszawskich klubów gejowskich, w gronie znajomych zakiełkowała myśl o przeniesieniu idei przemarszu sprzeciwiającego się dyskryminacji na grunt polski. Tak powstał pomysł, aby wyjść na ulice Warszawy.

Głównym założeniem twórców polskiej Parady było, aby nie stanowiła ona wyłącznie imprezy dla gejów i lesbijek, ale stała się ogólnopolskim manifestem wszystkich, dla których bliskie są idee wolności, równości i tolerancji. Stąd również wzięła się nazwa corocznego – jak się okazało – marszu: „Parada Równości”.

W latach 2001-2004 Parada organizowana była przez członków stowarzyszenia ILGCN-Polska, które od samego początku, choć z różnym skutkiem, zabiegało o to by w przygotowaniach brały udział jak najliczniejsze podmioty reprezentujące możliwie różne środowiska. Jednak dopiero zakaz organizacji Parady wydany w roku 2004 przez ówczesnego prezydenta miasta Lecha Kaczyńskiego wywołał nagłe zainteresowanie ideą przemarszu wśród wielu organizacji, instytucji i innych podmiotów działających na rzecz tolerancji, akceptacji i wolności obywatelskich. W dniu, w którym miała się odbyć Parada Równości pod budynkiem ratusza miejskiego odbyło się zgromadzenie publiczne pod nazwą Wiec Wolności, które w ramach protestu zorganizowało w sumie 21 podmiotów, co logistycznie uniemożliwiło jego zakazanie.

Na ulice stolicy Parada wróciła w 2005 roku, niestety tym razem jako nielegalna manifestacja, po ponownym zakazie wydanym przez Lecha Kaczyńskiego, przygotowującego się do startu w wyborach na urząd Prezydenta RP. W tym czasie za organizację Parady odpowiedzialna była specjalnie w tym celu powołana Fundacja Równości, której prezesem został Tomasz Bączkowski, a założycielami były trzy największe polskie organizacje LGBT: ILCGN–Polska, Kampania Przeciw Homofobii i Lambda Warszawa. Dzięki uporowi organizatorów Parady Równości, wsparciu ówczesnego ministra spraw wewnętrznych i administracji – Ryszarda Kalisza oraz bezprecedensowej decyzji wicepremier Izabeli Jarugi-Nowackiej, wicemarszałka Sejmu Tomasza Nałęcza, senatorów Marii Szyszkowskiej i Kazimierza Kutza oraz europarlamentarzystów Claudi Roth i Volkera Becka o osobistym wzięciu udziału w nielegalnym zgromadzeniu, Parada Równości 2005 przeszła ulicami Warszawy stając się jednym z największych, nielegalnych pokojowych zgromadzeń w historii Polski po 1989 roku.

Jednym z najważniejszych osiągnięć tego przemarszu był fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich Andrzej Zoll, na wniosek Pełnomocniczki rządu ds. równego statusu kobiet i mężczyzn Magdaleny Środy,  wystąpił 30 czerwca 2005 r. do Trybunału Konstytucyjnego o uznanie przepisów, na które powoływał się prezydent Warszawy zakazując przemarszu, za niezgodne z Konstytucją. Rozprawa odbyła się 18 stycznia 2006 r. pod przewodnictwem prof. Ewy Łętowskiej. Trybunał orzekł, że zaskarżony przepis jest niezgodny z Konstytucją w takim zakresie, w jakim narusza on wolność do zgromadzeń. Również 18 stycznia 2006 r. Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą wszelką dyskryminację ze względu na orientację seksualną oraz wezwał państwa członkowskie Unii Europejskiej i Komisję Europejską do potępienia homofobii i jej objawów, a także podjęcia działań mających na celu ich zwalczanie. Jednak finałem wszystkich wysiłków polityczno-prawnych był wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 3 maja 2007 r., w którym Trybunał orzekł, że władze Warszawy zakazując przeprowadzenia Parady Równości w 2005 roku naruszyły Europejską Konwencję Praw Człowieka aż w 3 artykułach. Tym samym Parada Równości zmieniła nie tylko prawo międzynarodowe, ale także historię Unii Europejskiej i Polski.

Fundacja Równości zajmowała się organizacją Parady do roku 2010. W roku 2010 warszawska Parada Równości stała się europejskim świętem społeczności LGBT+. W lipcu 2010 zorganizowano w Warszawie EuroPride – europejską paradę licencjonowaną przez European Pride Organizers Assotiation.

W roku 2011 organizacją zajmuje się nowoutworzony Komitet Organizacyjny – nieformalne zrzeszenie osób prywatnych oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych, partii politycznych, mediów i innych podmiotów. Pieczę logistyczną nad całością sprawuje Fundacja Wolontariat Równości, której fundatorami są: Szymon Niemiec i Paweł Kiepuszewski. Do roku 2016 funkcję Prezesa Zarządu Fundacji pełnił Łukasz Pałucki – współorganizator Parady od 2005 roku, a w latach 2012-2016 funkcję drugiego członka zarządu i Sekretarza Fundacji pełniła Jej Perfekcyjność, która jednocześnie od 2011 do 2016 roku była rzecznikiem prasowym Parady.

W październiku 2013 roku Komitet Organizacyjny przegłosował zmianę relacji między Fundacją a Komitetem Organizacyjnym. Od tego czasu to Fundacja Wolontariat Równości, działając w porozumieniu z Komitetem Doradczym jest głównym organizatorem Parady Równości. Zmiany miały na celu usprawnienie procesu podejmowania i realizowania decyzji o charakterze logistycznym (bezpieczeństwo) i prawnym (podpisywanie umów).

Jedną z najważniejszych zmian, jakie zaszły w organizacji Parady Równości po roku 2010, był powrót do idei przyświecającej pierwszym organizatorom – pełnej otwartości, akceptacji i tolerancji. Dzięki otwartej formule Komitetu Doradczego, z roku na rok swoje miejsce w Paradzie Równości odnajduje coraz więcej środowisk i społeczności walczących o prawa równościowe. Wśród osób uczestniczących w przemarszu nie brakuje organizacji zrzeszających mniejszości etniczne, organizacji wyznaniowych, czy broniących praw osób z niepełnosprawnością albo pro zwierzęcych.

Od roku 2017 do 2024 rolę  Prezeski Zarządu Fundacji Wolontariat Równości pełniła Julia Maciocha,

W 2020 roku ze względu na sytuację epidemiologiczną Parada Równości została odwołana. By mimo wszystko uczcić dzień i upomnieć się o prawa grup wykluczanych i dyskryminowanych odbył się Spływ Równości. Celem było performatywne użycie Wisły jako rzeki przepływającej przez cały kraj, a jednocześnie ważnego elementu krajobrazu Warszawy.

W styczniu 2024 roku powołano nowy zarząd Fundacji Wolontariat Równości. Na jego czele stanął Rafał Dembe, który wraz z pozostałymi członkami Zarządu – Emilią Bartkowską-Młynek i Tomaszem Bączkowskim oraz ekipą Wolontariatu Równości organizuje Paradę Równości 2024.  

Dumnie paradując ulicami Warszawy wspominamy również tych, których nie ma już wśród nas, a którzy swą pracą i zaangażowaniem przyczynili się do tego, że dzisiejsza Parada Równości jest tak wielkim i radosnym wydarzeniem

+ Robert Ciepiela (zm. 27.02.2014) – jeden z pierwszych organizatorów parady i jej wieloletni działacz. To właśnie Robert, występujący na scenie jako Lady Vicky (następnie Lady Vee), był jednym z trzech artystów drag queen, który odważył się pojawić na pierwszej paradzie i przez wszystkie lata organizowania przemarszów zawsze brał w niej udział, reprezentując środowisko artystyczne.

+ Jej Perfekcyjność (Mariusz Drozdowski) (zm. 23.04.2023) – wieloletnia wiceprezes i rzecznik Fundacji Wolontariat Równości.

 

 

Fundacja Wolontariat Równości

Rafał Dembe

Aktywistycznie działa od 22 lat. Pełnił funkcję koordynatora międzynarodowych projektów edukacyjnych dotyczących praw człowieka i społecznego zaangażowania z ramienia Banku Światowego. Byłe również społecznym członkiem komitetu sterującego polską edycją kampanii Rady Europy „Każdy Inny – Wszyscy Równi”. Jego dotychczasowe zaangażowanie obejmowało także wolontariacką współpracę w biznesie – współorganizował dyskusje, webinary, szkolenia oraz duże konferencje dot. otwartych i włączających miejsc pracy. Za te działania otrzymał m.in. Polską Nagrodę Różnorodności oraz został umieszczony na międzynarodowej liście najprężniej działających liderów LGBTQ+ w biznesie (OUTstanding LGBTQ+ Executive Role Models).

Tomasz Bączkowski

W ruchu LGBT+ od ponad 25 lat. Organizator Warszawskiej Parady Równości w latach 2005-2010. Zorganizował w 2005 roku ”nielegalną” Paradę Równości, która mino zakazu Lecha Kaczyńskiego przeszła ulicami Warszawy. Zainicjował i doprowadził do finału sprawę przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu przeciwko zakazom organizowania parad i marszów przez władze Polski. Wieloletni prezes Fundacji Równości , a także (współ)organizator wielu wydarzeń takich jak festiwale filmowe, konferencje koncerty. Był również członkiem zarządów międzynarodowych organizacji działających na rzecz społeczności LGBTQ+, m.in. takich jak InterPride. Przez wiele lat skarbnik European Pride Organisers Association – europejskiej unii zrzeszającej ponad 100 organizatorów parad w Europie. Za swoją działalność otrzymał szereg nagród i wyróżnień m.in. niemiecką nagrodę ”Odwagi cywilnej”, medal „Zasłużony dla Tolerancji” przyznawanych przez Fundację Ekumeniczną Tolerancja czy nagrodę „Tolerantia” przyznawaną przez kilka międzynarodowych organizacji

Emilia Bartkowska-Młynek

Aktywistka na rzecz osób LGBT+, kobiet, osób w kryzysie psychicznym. Współorganizatorka Olsztyńskiego Marszu Równości od 2018 roku. W ramach Porozumienia dla prewencji suicydalnej jako reprezentantka OIsztyńskiego Marszu Równości wypowiadała się w Sejmie, Senacie i Radzie m.st. Warszawy, upominając się o ochronę zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży LGBT+. Wieloletnia koordynatorka wolontariatu na festiwalach filmowych. Twórczyni pierwszego feministycznego dyskusyjnego klubu filmowego – Dziewczyńskiego DKF-u. Z organizacjami pozarządowymi związana od 10 lat. Z wykształcenia kulturoznawczyni.